
مطالعه موردی بیمار شماره 48، تشخیص شما چیست؟
شرح حال بیمار
دختر ۱۷ سالهای دچار خونریزی شدید از بینی شده است که بهصورت متناوب در طول ۳ سال گذشته رخ داده است. او از زمان شروع قاعدگی در سن ۱۲ سالگی، دچار خونریزیهای قاعدگی شدید بوده است. در حال حاضر تحت درمان خوراکی با مکمل آهن قرار دارد. تاکنون هیچگاه تحت عمل جراحی قرار نگرفته است، اما مادربزرگ او پس از عمل آپاندکتومی به دلیل خونریزی فوت کرده است. در معاینه، بیمار رنگپریده است اما در سایر موارد طبیعی به نظر میرسد. نتایج آزمایشات به شرح زیر است:
- هموگلوبین: g/dl 9.6
- حجم متوسط گلبول قرمز: fl 72
- گلبولهای سفید: 10⁹ × 9.3/L
- پلاکت: 10⁹ × 163/L
نتایج آزمایشهای انعقادی بیمار به شرح زیر است:
- زمان پروترومبین: ۱۲ ثانیه (کنترل: ۱۱–۱۳ ثانیه)
- زمان نسبی ترومبوپلاستین جزئی ۶۶ ثانیه (کنترل: ۳۰–۴۰ ثانیه)
- زمان ترومبین ۱۸ ثانیه (کنترل: ۱۸–۲۰ ثانیه)
- با مخلوط ۵۰:۵۰ از پلاسمای نرمال: ۴۲ ثانیه (کنترل: ۳۰–۴۰ ثانیه)
- زمان سیلان خون (Ivy template bleeding time): ۱۷ دقیقه (محدوده نرمال: ۵–۱۰ دقیقه)



سوالات و پاسخ ها
1. چه ناهنجاریهایی در آزمون ایمونوپرسیپیتاسیون برای آنتیژن وابسته به فاکتور VIII که انجام شد دیده میشود؟ (شکل 48a)
- ردیفهای a، b، و c پلاسماهای کنترل هستند با غلظتهای ۱۲.۵٪، ۲۵٪ و ۵۰٪.
- ردیف d پلاسما خالص بیمار است.
این تصویر نمونهای از الکتروفورز راکت لاورل (Laurel rocket electrophoresis) یا الکتروایمیونواسی است که یک تکنیک کمی ایمیونوالکتروفورتیک است و برای سنجش غلظت پروتئین ویژه ای در یک نمونه بکار می رود. این آزمایش نشان میدهد که بیمار دارای سطح کاهشیافتهای از آنتیژن وابسته به فاکتور VIII (VIII RAG) است. دامنه نرمال برای این آنتیژن بین ۵۰٪ تا ۱۵۰٪ است و سطح آنتیژن بیمار تقریباً ۱۰٪ میباشد.
2. چه ناهنجاریای در عملکرد پلاکتها معمولاً در این وضعیت مشاهده میشود؟
نقص در تجمع پلاکتها با ریستوستین (ristocetin) دیده میشود.
3. این بیماری چگونه درمان میشود؟
این نتایج حاکی از ابتلای بیمار به سندرم فون ویلبراند (von Willebrand syndrome) است. سطح فاکتور VIII او به ۱۰٪ کاهش یافته است. سندرم فون ویلبراند یک بیماری اتوزومال مغلوب است که در اثر جهش در ژن VIII RAG (فاکتور فون ویلبراند، VWF)روی کروموزوم ۱۲ ایجاد میشود. این جهش منجر به عملکرد معیوب پروتئینی میشود که نقش مهمی در چسبندگی پلاکتها به اندوتلیوم آسیبدیده دارد.
اپیزودهای خونریزی در نوع شدید سندرم فون ویلبراند با تزریق کرایوپرسیپیتات (cryoprecipitate) که حاوی مقادیر زیاد VWF است یا با کنسانترههای فاکتور VIII با خلوص متوسط که حاوی VWF و فاکتور VIII هستند، درمان میشوند.
داروی دسموپرسین (DDAVP) موجب افزایش تولید درونزاد VWF میشود و در موارد خونریزی خفیف مفید است. بیماران باید از مصرف داروهایی مانند آسپرین که میتوانند عملکرد پلاکتها را مختل کنند، خودداری کنند. غربالگری سایر اعضای خانواده توصیه میشود و تمام بیماران مبتلا باید در مراکز هموفیلی ثبتنام شوند.
شکل 48b نشاندهنده لنفادنوپاتی گردنی در مردی با ماکروگلوبولینمی والدنشتروم و یک پاراپروتئین IgM است که منجر به سندرم اکتسابی فون ویلبراند شده است. در این سندرم، پاراپروتئین باعث اختلال در تعامل میان اندوتلیوم و VWF میشود. تصاویر اسمیر نمونه مغز استخوان در شکل 48c نمایش داده شدهاند.


