ماکرو آسپارتات آمینوترانسفراز (ماکروAST)

اهمیت تشخیص Macro-AST (ماکرو آسپارتات آمینوترانسفراز)

خانم ۳۲ ساله ای برای بیوپسی کبد به هپاتولوژیست ارجاع شده است. بیمار طی هفت سال گذشته به طور مداوم دارای AST بالا ( 120 تا 500 واحد بر لیتر) بدون هیچ گونه علایم خاص، سابقه فامیلی یا سابقه پزشکی قابل ملاحظه‌ی بیماری کبدی بوده است. بجز یک مورد عفونت EBV  (منونوکلئوز عفونی) در ۱۴ سالگی با افزایش ۱۰ برابری نسبت AST/ALT که  برگشت پذیر بوده است.

معاینات و تشخیص

 بیمار مورد نظر در معاینه فیزیکی نرمال، سونوگرافی شکمی unremarkable، سطح سرمی سایر آنزیم‌های کبدی شامل ALT، پانل هپاتیت و سرولوژی اتوایمیون نرمال و تست‌های فریتین، سرولوپلاسمین و TSH همگی در محدوده مرجع ِسن و جنس قرار داشتند. بیمار هر گونه مصرف دارو و مکمل‌های گیاهی را انکار می‌کرد بجز قرص‌های ضد بارداری خوراکی که آن هم پس از قطع مصرف تغییری در سطح AST سرمی مشاهده نشد.

پیش از بیوپسی کبد و به کار بردن هرگونه متد تهاجمی به عنوان آخرین راهکار نمونه سرم بیمار با  Protein A  Sepharose  که می‌تواند به کمپلکس‌های ایمنی در گردش خون باند شود انکوبه شد. نهایتا انکوبه سرم بیمار باعث کاهش AST از  459 واحد به 57 واحد گردید در حالی که سایر مارکرهای بیوشیمیایی پس از ریکاوری یا تریت ِ سرم تغییر معنی داری نشان ندادند. بنابراین افزایش ایزوله‌ی سطح سرمی AST در بیمار مورد نظر مربوط به Macro-AST  تشخیص داده شد و نیاز به بررسی‌های بیشتر نداشت.

ماکرو آسپارتات آمینوترانسفراز (Macro-AST)

اگرچه Macro-AST نادر است ولی در بیماری‌های کبدی به‌ویژه در بیماران با بیماری‌های نئوپلاستیک کبدی، وایرال و اتوایمیون شایع‌تر است. از سوی دیگر Macro-AST در افراد سالم نیز مشاهده می‌شود و می‌تواند عامل AST بالا در یک فرد سالم طی سال‌ها باشد. هرگاه در یک بیمار افزایش ایزوله AST را بدون افزایش ALT و CK مشاهده کنیم باید به حضور Macro-AST مشکوک شد و آن را در میان تشخیص‌های افتراقی محتمل قرار داد.

بیماری‌های همراه با Macro-AST (افزایش ایزوله آسپارتات آمینوترانسفراز)  یک وضعیت خوش خیم و نادر است. به دلیل نادر بودن، آزمایش ماکرو آنزیم به طور معمول در عمل بالینی انجام نمی‌شود. بنابراین، تشخیص اغلب به تاخیر می‌افتد و ممکن است شامل ارزیابی‌های تهاجمی مانند بیوپسی کبد باشد.

چندین آنزیم (مانند آمیلاز، CK، لاکتات دهیدروژناز و AST)  کمپلکس شده با ایمونوگلوبولین‌ها به عنوان آنزیم‌های ماکرو توصیف شده‌اند که ماکرو آمیلازمی شایع‌ترین آن‌هاست. بروز Macro-AST هنوز در جمعیت عمومی ثابت نشده است، و اندک به نظر می‌رسد زیرا روش‌های بیوشیمیایی برای تشخیص به راحتی در آزمایشگاه در دسترس نیستند.

ماکروآنزیم‌ها

در این کیس‌ها با استفاده از متدهای “PEG precipitation”، اولترافیلتراسیون، دیالیز و “Affinity  chromatography”  می‌توان به عنوان رویکرد تشخیصی، به وجود Macro-AST پی‌‌برد.

در ایران از میان مدالیته‌های ذکرشده، متخصصین بیماری‌های گوارشی بیشتر درخواست “Pre & Post PEG recovery”  را برای کیس‌های مشکوک به Macro-AST می‌گذارند. وجود Macro-AST یک پدیده گذرا نیست و مقادیر بالای آزمایشگاهی قابل انتساب به آنزیم‌های کمپلکس ایمنی ممکن است برای سال‌ها باقی بماند. بنابراین، مستندسازی کامل در یادداشت‌های بیمار برای جلوگیری از معضلات تشخیصی آینده، حیاتی است.

سطوح بالا AST را می‌توان در بیماران مبتلا به بیماری کبد، قلب و عضله اسکلتی مشاهده کرد. افزایش ایزوله AST نشان دهنده تشخیص ماکرو آسپارتات آمینوترانسفراز (ماکروAST) است. کمپلکس‌های ماکرو-AST از خود پلیمریزاسیون یا اتصال به ایمونوگلوبولین‌ها تشکیل می‌شوند که منجر به کاهش کلیرانس کلیوی و افزایش مثبت کاذب AST می‌شود.

برای اطلاعات بیشتر در مورد ماکرو AST می توان به سایت The American Journal of Gastroenterology مراجعه کرد.