عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی (CLABSI)

عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی^[1] (CLABSI) یکی از مهم‌ترین عفونت‌های مرتبط با مراقبت‌های بهداشتی است که به‌ویژه در بیماران بستری در بخش‌های مراقبت ویژه اهمیت زیادی دارد. کاتترهای ورید مرکزی برای دریافت داروها، مایعات، تغذیه تزریقی و سایر درمان‌های ضروری مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما در صورت رعایت نشدن اصول صحیح کارگذاری و مراقبت، می‌توانند به مسیری برای ورود میکروارگانیسم‌ها به جریان خون تبدیل شوند.

 CLABSI  ممکن است با علائم نسبتاً خفیفی مانند تب و لرز آغاز شود، اما در موارد شدید می‌تواند به باکتریمی، سپسیس، اندوکاردیت و سایر عوارض جدی منجر شود. عوامل مختلفی از جمله مدت زمان استفاده از کاتتر، محل کارگذاری، تعداد لومن‌ها، وضعیت ایمنی بیمار و آلودگی هاب یا محل ورود کاتتر در ایجاد این عفونت نقش دارند.

در این مقاله، علل و عوامل خطر، عوامل بیماری‌زای شایع، علائم بالینی، روش‌های تشخیص و درمان CLABSI را بررسی خواهیم کرد و در ادامه، مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری و مراقبت از کاتترهای ورید مرکزی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. پس با ما همراه باشید.

عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی (CLABSI) چیست؟

عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی یک عفونت جدی و تهدیدکننده زندگی است. این نوع عفونت در ارتباط با مراقبت‌های بهداشتی ایجاد می‌شود. این عفونت زمانی تعریف می‌شود که یک عامل بیماری‌زای شناخته‌شده از کشت خون بیمار شناسایی شود و بیمار در زمان بروز عفونت، کاتتر ورید مرکزی داشته باشد یا طی ۴۸ ساعت پیش از شروع عفونت از آن استفاده کرده باشد.

نکته مهم این است که CLABSI  یک تعریف نظارتی و پایشی است که سازمان‌های بهداشت جهانی، مانند مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) ، از آن برای پایش و بررسی میزان بروز عفونت در مراکز درمانی استفاده می‌کنند. در مقابل آن تعریف CRBSI قرار دارد که به معنای تشخیص بالینی دقیق‌ترِ عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر است. در این حالت شواهد آزمایشگاهی قطعی باید نشان دهد که هاب یا نوک کاتتر منبع مستقیم باکتریمی (وجود باکتری در جریان خون) بوده است. اما برای تعریف CLABSI کافی است عفونت جریان خون اولیه باشد و هیچ منبع ثانویه و قابل شناسایی دیگری برای عفونت در بخش‌های دیگر بدن وجود نداشته باشد.

اپیدمیولوژی و میزان بروز عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی در مراکز درمانی

میزان بروز و الگوی اپیدمیولوژیک CLABSI در محیط‌های بالینی مختلف و جوامع با سطوح اقتصادی متفاوت، تفاوت قابل‌توجهی دارد. در کشورهای با درآمد بالا، اجرای دقیق اقدامات بهبود کیفیت و پیشگیری از عفونت باعث شده است میزان بروز CLABSI به حدود ۰٫۵ تا ۲٫۲ مورد به ازای هر ۱۰۰۰ روز استفاده از کاتتر برسد. در مقابل، کشورهای با درآمد کم و متوسط  با بار بسیار بیشتری از این عفونت مواجه هستند؛ به‌طوری‌که میزان بروز آن در واحدهای درمانی با محدودیت منابع، ۳٫۵ تا ۱۷٫۰۴ مورد به ازای هر ۱۰۰۰ روز استفاده از کاتتر گزارش شده است.

بیشترین میزان بروز CLABSI در بخش‌های مراقبت ویژه (ICU) بیمارستان‌ها مشاهده می‌شود. از جمله بخش‌های مراقبت ویژه نوزادان، کودکان و بخش‌های مراقبت ویژه جراحی و داخلی بزرگسالان. استفاده گسترده از روش‌های تهاجمی، گذاشتن کاتتر در شرایط اورژانسی و استفاده از کاتترهای چندلومنه از مهم‌ترین عواملی هستند که خطر بروز این عفونت را در این بخش‌ها افزایش می‌دهند.

اگرچه روند کلی بروز CLABSI در جهان طی حدود یک دهه کاهشی بوده است، همه‌گیری کووید-۱۹ به‌طور قابل‌توجهی روند معمول برنامه‌های پیشگیری و کنترل عفونت را مختل کرد. افزایش شدید و گسترده موارد CLABSI  در این دوره، در میان عوامل دیگر، با افزایش فشار کاری کارکنان، نامتناسب شدن تعداد کارکنان با تعداد بیماران و تغییر در فواصل زمانی مراقبت و نگهداری از کاتترها ارتباط داشت.

علل و پاتوژنز عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی

عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی زمانی آغاز می‌شود که میکروارگانیسم‌ها روی وسیله داخل‌عروقی مستقر (کلونیزه) شوند. این میکروارگانیسم‌ها سپس می‌توانند وارد جریان خون شوند و باعث ایجاد عفونت شوند. این فرایند عمدتاً از طریق چهار مسیر اصلی رخ می‌دهد:

• مهاجرت خارج‌لومنی (Extraluminal Migration): این مسیر معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز نخست پس از قرار دادن کاتتر مشاهده می‌شود. فلور طبیعی پوست در محل ورود کاتتر، از سطح خارجی کاتتر در امتداد مسیر ورود آن حرکت کرده و به سمت عروق پیش می‌رود.
• آلودگی داخل‌لومنی (Intraluminal Contamination) : این نوع آلودگی بیشتر در کاتترهای طولانی‌مدت، یعنی کاتترهایی که بیش از ۱۰ روز مورد استفاده قرار می‌گیرند، رخ می‌دهد. در این حالت، میکروارگانیسم‌ها از طریق هاب‌ها، پورت‌های تزریق یا اتصالات آلوده از خارج وارد لومن کاتتر می‌شوند. این آلودگی اغلب در نتیجه تماس دست کارکنان حوزه سلامت با کاتتر ایجاد می‌شود.
• کاشت هماتوژن (Hematogenous Seeding) : در این حالت، میکروارگانیسم‌هایی که در اثر وجود یک کانون عفونی در نقطه‌ای دیگر از بدن وارد جریان خون شده‌اند، می‌توانند به سطح کاتتر متصل شده و آن‌را آلوده کنند .
• آلودگی محلول تزریقی (Infusate Contamination) : در برخی موارد، محلول‌های داخل‌وریدی، داروها یا تغذیه کامل تزریقی (TPN) ممکن است در مراحل تولید یا آماده‌سازی آلوده شوند.

عوامل خطر عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی

عوامل خطر بروز CLABSI را می‌توان به دو گروه کلی عوامل مرتبط با کاتتر و فرایند قرار دادن آن و عوامل مرتبط با وضعیت بیمار تقسیم کرد:

عوامل مرتبط با کاتتر و فرایند کارگذاری

• محل آناتومیک: ورید فمورال به دلیل نزدیکی به چین‌های پوستی و فلور ناحیه پرینه، بیشترین خطر کلونیزاسیون و در پی آن عفونت را دارد. ورید ژوگولار داخلی در معرض خطر متوسط قرار دارد، در حالی که ورید ساب‌کلاوین کمترین خطر عفونت را دارد.
• مدت زمان استفاده از کاتتر: هرچه کاتتر ورید مرکزی برای مدت طولانی‌تری در بدن باقی بماند، خطر بروز عفونت افزایش می‌یابد.
• تعداد لومن‌ها: استفاده از کاتترهای چندلومنه، دفعات دستکاری هاب کاتتر و تعداد نقاط ورود و تماس را افزایش می‌دهد و در مقایسه با کاتترهای تک‌لومنه، احتمال مواجهه با عوامل عفونی را بیشتر می‌کند.
• فوریت در کارگذاری کاتتر: کاتترهایی که در شرایط اورژانسی یا هنگام احیای بیمار و در کنار تخت کارگذاری می‌شوند، در صورتی که امکان رعایت کامل اقدامات احتیاطی حداکثری برای ایجاد سد استریل وجود نداشته باشد، با خطر بسیار بیشتری برای عفونت همراه هستند.

عوامل مرتبط با بیمار

• بیماری‌های زمینه‌ای: بیماری‌های مزمنی مانند دیابت، بیماری مزمن کلیه (CKD) و سوءتغذیه شدید می‌توانند بر عملکرد سدهای دفاعی ساختاری و سیستم ایمنی بدن تأثیر قابل‌توجهی داشته باشند.
• وضعیت سیستم ایمنی: نوتروپنی شدید، بدخیمی‌های فعال و مصرف داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی، توانایی طبیعی بدن برای حذف و مقابله با میکروارگانیسم‌ها را به‌شدت کاهش می‌دهند.
• نوع محلول تزریقی: تغذیه کامل تزریقی (TPN) و محلول‌های حاوی چربی می‌توانند محیط مناسبی برای رشد برخی عوامل بیماری‌زا، به‌ویژه قارچ‌ها، فراهم کنند.

عوامل بیماری‌زای شایع در عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی (CLABSI)

طیف میکروبی ایجادکننده CLABSI شامل باکتری‌های گرم‌مثبت، باکتری‌های گرم‌منفی و قارچ‌ها است. ترکیب دقیق عوامل بیماری‌زا بسته به الگوی مقاومت میکروبی در هر مرکز درمانی و شرایط منطقه‌ای متفاوت است.

علائم بالینی عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی (CLABSI)

علائم بالینی CLABSI می‌توانند از نشانه‌های خفیف و موضعی تا شوک سیستمیک شدید متغیر باشند.

تظاهرات سیستمیک

شایع‌ترین نشانه بالینی، شروع ناگهانی تب همراه با لرز است که علت مشخص دیگری برای آن وجود ندارد.

ممکن است علائم زیر نیز مشاهده شوند:

• تب، ممکن است در سالمندان یا افراد دچار ضعف سیستم ایمنی وجود نداشته باشد.
• کاهش دمای بدن (هیپوترمی)
• افزایش تعداد تنفس بدون علت مشخص (تاکی‌پنه)
• تغییر سطح هوشیاری یا وضعیت ذهنی
• افت ناگهانی و بدون علت فشار خون

علائم موضعی

محل خروج کاتتر از پوست باید از نظر وجود علائم زیر بررسی شود:

• قرمزی موضعی (اریتم)
• سفتی یا induration بافت اطراف
• گرمی محل
• حساسیت یا درد هنگام لمس
• ترشح چرکی

نکته مهم این است که ممکن است محل ورود و خروج کاتتر ورید مرکزی در ظاهر کاملاً طبیعی باشد، اما خود کاتتر همچنان منبع عفونت سیستمیک و سپسیس باشد. بنابراین، نبود علائم ظاهری در محل ورود کاتتر، لزوماً عفونت مرتبط با آن را رد نمی‌کند.

تشخیص عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی (CLABSI)

تشخیص دقیق CLABSI نیازمند ارزیابی بالینی و انجام آزمایش‌های میکروبیولوژیک دقیق است. پیش از شروع درمان قطعی با داروهای ضدمیکروبی، باید معیارهای آزمایشگاهی و نظارتی لازم برای تأیید عفونت بررسی شوند.

برای تشخیص عفونت اولیه جریان خون، باید نتیجه یک یا چند کشت خون، از نظر وجود یک عامل بیماری‌زای شناخته‌شده مثبت باشد.

اگر میکروارگانیسم جداشده از نمونه، از فلور طبیعی پوست و از عوامل بیماری‌زای احتمالی مانند استافیلوکوک‌های کواگولاز منفی (CoNS) باشد، برای اطمینان از اینکه نتیجه ناشی از آلودگی تصادفی نمونه نیست، لازم است همان میکروارگانیسم در حداقل دو کشت خون مستقل و در دفعات جداگانه شناسایی شود.

روش تشخیص بالینی

برای مشخص کردن اینکه کاتتر منبع اصلی عفونت است یا خیر، پزشکان از نمونه‌های خون گرفته‌شده از ورید محیطی و هاب کاتتر استفاده می‌کنند.

حجم مساوی از هر دو نمونه خون، یکی از ورید محیطی و دیگری از کاتتر ورید مرکزی، در بطری‌های کشت خون تلقیح می‌شود. اگر کشت خون گرفته‌شده از کاتتر حداقل ۲ ساعت زودتر از کشت خون محیطی مثبت شود، احتمال اینکه کاتتر منبع عفونت باشد، بسیار زیاد است؛ زیرا در این شرایط، بار باکتریایی موجود در کاتتر به‌طور قابل‌توجهی بیشتر از خون محیطی است.

درمان و مدیریت عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی (CLABSI)

پس از مشکوک شدن به CLABSI یا تأیید تشخیص آن، درمان باید در سریع‌ترین زمان ممکن آغاز شود. درمان تجربی باید طیف وسیعی از عوامل بیماری‌زا، از جمله باکتری‌های گرم‌مثبت و گرم‌منفی را پوشش دهد و بر اساس الگوی مقاومت میکروبی در مرکز درمانی و نتایج آنتی‌بیوگرام منطقه‌ای تنظیم شود.

درمان عفونت‌های گرم‌مثبت

وانکومایسین وریدی همچنان یکی از درمان‌های خط اول در موارد مشکوک به عفونت ناشی از استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی‌سیلین (MRSA) و استافیلوکوک‌های کواگولاز منفی است.

درمان عفونت‌های گرم‌منفی

برای پوشش باکتری‌های گرم‌منفی، به‌ویژه در بیماران بدحال یا مبتلا به نوتروپنی، از داروهای وسیع‌الطیف با فعالیت ضدسودومونایی مانند سفپیم (Cefepime) و پیپراسیلین-تازوباکتام (Piperacillin-Tazobactam) یا یک کارباپنم مانند مروپنم (Meropenem) استفاده می‌شود.

درمان ضدقارچی

در بیمارانی که خطر بالایی برای ابتلا به کاندیدمی (Candidemia) دارند، ممکن است درمان تجربی با داروهای ضدقارچی گروه اکینوکاندین‌ها  (Echinocandins)، مانند کاسپوفانجین  (Caspofungin)، آغاز شود. این شرایط به‌ویژه شامل دریافت طولانی‌مدت تغذیه کامل تزریقی (TPN)، سرکوب شدید سیستم ایمنی یا مصرف طولانی‌مدت آنتی‌بیوتیک‌های وسیع‌الطیف است.

پس از شناسایی عامل بیماری‌زا و مشخص شدن الگوی حساسیت میکروبی به آنتی‌بیوتیک‌ها، درمان باید از حالت تجربی به سمت درمان هدفمند و اختصاصی تغییر کند. این رویکرد ضمن افزایش اثربخشی درمان، به کاهش مصرف غیرضروری آنتی‌بیوتیک‌ها و محدود کردن روند ایجاد و گسترش سویه‌های مقاوم به چند دارو کمک می‌کند.

خارج کردن کاتتر

در صورتی که CLABSI پیچیده باشد یا توسط عوامل بیماری‌زای با حدت بیماری‌زایی بالا و توانایی قابل‌توجه در تشکیل بیوفیلم ایجاد شده باشد، کاتتر باید در اسرع وقت خارج شود. خارج کردن کاتتر در شرایط زیر ضروری است:

• سپسیس شدید، ناپایداری همودینامیک یا شوک سپتیک
• باکتریمی پایدار: ادامه مثبت بودن کشت‌های خون پس از گذشت بیش از ۷۲ ساعت از شروع درمان آنتی‌بیوتیکی مناسب
• عفونت ناشی از Staphylococcus aureus، Pseudomonas aeruginosa، گونه‌های Bacillus، گونه‌های Candida یا سایر مایکوباکتری‌ها
• وجود شواهدی از عوارض ثانویه مانند اندوکاردیت یا ترومبوفلبیت سپتیک.

حفظ کاتتر و درمان قفل آنتی‌بیوتیکی

در برخی موارد بسیار منتخب از CLABSI بدون عارضه، برای مثال عفونت‌های ناشی از استافیلوکوک‌های کواگولاز منفی، ممکن است حفظ کاتتر در نظر گرفته شود؛ به‌ویژه زمانی که دسترسی عروقی بیمار بسیار محدود باشد یا تعویض کاتتر خطر مکانیکی قابل‌توجهی به همراه داشته باشد.

در چنین شرایطی، درمان سیستمیک باید با درمان قفل آنتی‌بیوتیکی  (Antibiotic Lock Therapy) همراه شود. در این روش، هنگام عدم استفاده از کاتتر، محلولی با غلظت بالای آنتی‌بیوتیک، معمولاً همراه با یک داروی ضدانعقاد مانند هپارین، داخل لومن کاتتر تزریق می‌شود. این محلول برای مدت مشخصی در داخل لومن باقی می‌ماند و به اصطلاح، لومن کاتتر را “قفل” می‌کند.

غلظت آنتی‌بیوتیک در این روش می‌تواند هزاران برابر بیشتر از غلظتی باشد که با ایمنی در گردش خون سیستمیک قابل دستیابی است. این غلظت بالا به دارو اجازه می‌دهد به بیوفیلم باکتریایی نفوذ کرده و به از بین بردن آن کمک کند.

عوارض و پیامدهای عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی (CLABSI)

اگر CLABSI به‌موقع درمان نشود، می‌تواند از عوارض موضعی تا پیامدهای شدید و سیستمیک را به دنبال داشته باشد.

• اندوکاردیت عفونی: عوامل بیماری‌زا می‌توانند از ماتریکس بیوفیلم جدا شده و به دریچه‌های قلب منتقل شوند و باعث اندوکاردیت عفونی شوند. درمان این عارضه ممکن است به درمان وریدی طولانی‌مدت یا در مواردی تعویض جراحی دریچه قلب نیاز داشته باشد.
• ترومبوفلبیت سپتیک (Septic Thrombophlebitis): تشکیل یک لخته خونی عفونی در ورید مجاور نوک کاتتر که می‌تواند به‌عنوان منبعی مداوم برای انتشار عفونت در سراسر بدن عمل کند.
• عفونت‌های متاستاتیک: انتشار میکروارگانیسم‌ها از طریق جریان خون می‌تواند به بروز عفونت‌هایی مانند استئومیلیت، آرتریت سپتیک و آبسه‌های طحال یا کبد منجر شود.
• افزایش هزینه‌های مراقبت‌های درمانی: بروز CLABSI می‌تواند با افزایش مدت بستری، نیاز به درمان‌های بیشتر و در نتیجه، افزایش قابل‌توجه هزینه‌های مراقبت و درمان همراه باشد.
• مرگ: در موارد شدید،  عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی می‌تواند به عوارض تهدیدکننده حیات و در نهایت مرگ بیمار منجر شود.

راهکارهای پیشگیری و کنترل عفونت جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی (CLABSI)

ازآنجا که بخش قابل‌توجهی از موارد CLABSI قابل پیشگیری هستند، اقدامات بیمارستانی امروزی بر پایه پروتکل‌های استاندارد و دقیق انجام می‌شود. این اقدامات را می‌توان در دو مرحله اصلی، یعنی کارگذاری کاتتر و مراقبت و نگهداری از کاتتر، دسته‌بندی کرد.

بهترین اقدامات هنگام کارگذاری کاتتر

• بهداشت دست: پیش از تماس با هر بخش از کاتتر، دست‌ها باید به‌طور کامل با آب و صابون شسته شوند یا با محلول‌های ضدعفونی‌کننده حاوی الکل ضدعفونی شوند.
• رعایت حداکثر اقدامات احتیاطی برای ایجاد سد استریل:  فردی که کاتتر را کارگذاری می‌کند باید از گان و دستکش استریل، کلاه و ماسک استفاده کند. همچنین بیمار باید در طول انجام این فرایند به‌طور کامل با یک پوشش استریل تمام‌بدن پوشانده شود.
• ضدعفونی پوست: محل ورود کاتتر باید با محلول ۲ درصد کلرهگزیدین گلوکونات در ۷۰ درصد ایزوپروپیل الکل آماده‌سازی و ضدعفونی شود و برای دستیابی به بیشترین اثر ضد میکروبی باقی‌مانده، اجازه داده شود محل کاملاً در معرض هوا خشک شود.
• انتخاب محل مناسب: در صورت امکان، برای کاتترهای غیرتونل‌دار، ورید ساب‌کلاوین نسبت به ورید ژوگولار داخلی یا فمورال در اولویت قرار گیرد؛ زیرا این انتخاب می‌تواند میزان تماس کاتتر با بار میکروبی محیط پوست را کاهش دهد.

بهترین اقدامات برای مراقبت و نگهداری از کاتتر

• ضدعفونی هاب کاتتر: تمام پورت‌های تزریق و هاب‌های کاتتر باید پیش از هر بار دسترسی، با استفاده از پد حاوی الکل یا کلرهگزیدین و با اصطکاک مکانیکی مناسب، حداقل به مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانیه، به‌طور فعال تمیز و ضدعفونی شوند.
• بررسی روزانه ضرورت استفاده از کاتتر: پزشکان و تیم پرستاری باید هر روز ضرورت باقی ماندن کاتتر را بررسی کنند و به محض اینکه کاتتر دیگر برای مراقبت فعال از بیمار ضروری نباشد، برای خارج کردن فوری آن اقدام کنند.ش

مزایا و محدودیت‌های بسته‌های پیشگیری از CLABSI

مزایای بسته‌های پیشگیری از  CLABSI

زمانی که مجموعه اقدامات استاندارد برای کارگذاری و نگهداری کاتتر به‌صورت الزامی اجرا شوند، میزان پایبندی کارکنان به این اقدامات را می‌توان به‌سادگی از طریق چک‌لیست‌های نظارتی ارزیابی کرد. این رویکرد نظام‌مند، فرهنگ پاسخ‌گویی و مسئولیت‌پذیری را در مرکز درمانی تقویت می‌کند و می‌تواند حتی در محیط‌های پیچیده مراقبت‌های ویژه، میزان بروز عفونت را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد.

محدودیت‌های راهکارهای کنترل  CLABSI

با وجود اثربخشی اثبات‌شده بسته‌های پیشگیری، مراکز و شبکه‌های درمانی همچنان با چالش‌های اجرایی مختلفی روبه‌رو هستند:

• تداوم اجرای اقدامات و خستگی کارکنان: حفظ پایبندی ۱۰۰ درصدی به چک‌لیست‌های پیچیده در طولانی‌مدت می‌تواند باعث خستگی کارکنان درمان شود. همچنین در دوره‌هایی که کمبود شدید نیروی انسانی یا بحران‌های بهداشتی منطقه‌ای رخ می‌دهد، میزان پایبندی به این اقدامات ممکن است کاهش یابد.
• گروه‌های پرخطر: برخی گروه‌های بیماران، مانند نوزادان با وزن تولد بسیار پایین یا بیماران مبتلا به سرطان که به کاتترهای عروقی طولانی‌مدت نیاز دارند، حتی با اجرای کامل بسته‌های پیشگیری نیز ممکن است همچنان با میزان قابل‌توجهی از عفونت مواجه باشند. این مسئله نشان‌دهنده نیاز به راهکارهای تکمیلی پیشرفته‌تر، مانند پروتکل‌های قفل آنتی‌میکروبی است.

دستورالعمل‌ها و پروتکل‌های پیشگیری از CLABSI؛ CDC و WHO

توصیه‌های بین‌المللی ارائه‌شده از سوی مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC)، کمیته مشورتی اقدامات کنترل عفونت در مراکز درمانی (HICPAC) و سازمان جهانی بهداشت (WHO) بر ضرورت نظارت و مدیریت ساختاریافته در مراکز درمانی تأکید دارند.

• پروتکل CDC/NHSN : روش‌های استاندارد پایش و نظارت بر عفونت را تعریف می‌کند و به مراکز درمانی امکان می‌دهد عملکرد خود را با استفاده از نسبت استانداردشده عفونت (SIR) ارزیابی کنند. این شاخص به بیمارستان‌ها کمک می‌کند میزان عفونت خود را با میانگین‌های ملی مقایسه کنند.
• توصیه‌های به‌روز SHEA/IDSA : دستورالعمل‌های مشترک این نهادها بر استفاده از پانسمان‌های آغشته به کلرهگزیدین برای کاتترهای ورید مرکزی در بیماران بزرگسال و کودکان، رعایت دقیق استفاده از درپوش‌های تخصصی ضدعفونی‌کننده هاب کاتتر و همچنین آموزش ساختاریافته و ارزیابی صلاحیت کارکنانی که مسئول کارگذاری یا نگهداری کاتترهای داخل‌عروقی هستند، تأکید دارند.

سخن پایانی

عفونت‌های جریان خون مرتبط با کاتتر ورید مرکزی همچنان یکی از تهدیدهای مهم و پرهزینه برای ایمنی بیماران در بخش‌های مراقبت ویژه به شمار می‌روند. اگرچه ایجاد سریع بیوفیلم محافظ روی تجهیزات داخل‌بدنی نقش مهمی در پاتوژنز این عفونت‌ها دارد، مطالعات بالینی نشان می‌دهند که بخش عمده موارد CLABSI قابل پیشگیری هستند.

پیشگیری مؤثر از CLABSI در آینده به اجرای دقیق و مستمر بسته‌های پیشگیری هنگام کارگذاری و نگهداری کاتتر، خارج کردن فوری کاتترهای غیرضروری و استفاده هدفمند از راهکارهای پیشرفته‌تر مانند قفل‌های آنتی‌میکروبی وابسته است؛ به‌ویژه برای محافظت از بیمارانی که بیشترین آسیب‌پذیری را در برابر این عفونت‌ها دارند.

کلیدواژه