
مطالعه موردی بیمار شماره 65، تشخیص شما چیست؟
شرح حال بیمار
یک مرد ۴۰ ساله هندی برای بررسی کمخونی (آنمی) به یک مرکز درمانی مراجعه کرد. او اخیراً از درد شکمی همراه با تهوع شکایت دارد. در گذشته بیماری مهمی نداشته و تنها داروهایی که مصرف میکند، داروهای گیاهی (Herbal remedies) هستند. نتایج آزمایش شمارش کامل سلولهای خونی (CBC) بیمار به شرح زیر است:
هموگلوبین: 8.2گرم در دسیلیتر
MCV : 95فمتولیتر
گلبول سفید: طبیعی
پلاکت: طبیعی



سوالات و پاسخها
1. چه ناهنجاریهایی در گسترش خون محیطی بیمار مشاهده میشود؟ (شکل 65a,65b)
در گسترش خون محیطی بیمار وجود نقاط بازوفیلیک (Basophilic stippling) در داخل گلبولهای قرمز مشاهده میشود. (دانههای بازوفیلیک ریز یا اصطلاحا “بازوفیلی منقوط” که بهصورت نقاط تیره در RBC دیده میشوند)
2. تشخیص شما چیست؟
مسمومیت با سرب (Lead poisoning) که بهاحتمال زیاد با مصرف داروهای گیاهی آلوده به سرب مرتبط است.
3. چه بررسیها و درمانهای تکمیلی را پیشنهاد میکنید؟
فرآوردهی گیاهی باید برای آنالیز و بررسی آزمایشگاهی ارسال شود و سایر مصرفکنندگان آن و همچنین تولیدکننده باید مطلع شوند. همچنین باید اندازهگیری سطح سرب سرم خون انجام گیرد.
مسمومیت با سرب میتواند علت بروز درد شکمی باشد و علاوه بر آن، ممکن است به اختلال عملکرد مغز (انسفالوپاتی)، افت شدید گردش خون و ایجاد گرفتگیهای عضلانی منجر شود.
سرب در روند طبیعی ساخت هم (heme) اختلال ایجاد میکند و به همین دلیل مقدار اسید دلتا آمینولولینیک (δ-aminolevulinic acid) در ادرار افزایش پیدا میکند.
در مراحل حاد مسمومیت با سرب، بهویژه زمانی که مصرف بیشازحد بهتازگی رخ داده باشد و خصوصاً در صورت وجود انسفالوپاتی، درمان باید شامل شستوشوی معده و تجویز یک داروی شلاتهکننده مانند دیپنیسیلامین (D-penicillamine) باشد. دیپنیسیلامین بهصورت خوراکی قابل تجویز است و میتوان آن را روزانه سه بار مصرف کرد؛ این روش درمانی بهویژه در کودکان مناسب است.
سایر علل
سایر علت هایی که موجب مشاهده “بازوفیلی منقوط” می شوند شامل موارد زیر هستند:
- تالاسمی
- میلودیسپلازی
- کمخونی همولیتیک ایمنی
- الکل
- آنزیموپاتیهای مادرزادی (برای مثال: کمبود پیریمیدین-۵′–نوکلئوتیداز)
- کمخونی مگالوبلاستیک
- کمخونی سیدروبلاستیک
در شکل 65c دندانها و لثههای بیمار دیده میشود و وجود خط آبی مشخص ناشی از سرب (Lead line) در لثهها قابل مشاهده است.


