شیوع یک انگل ناشناخته در آمریکا؛ سیکلوسپوریازیس چیست؟
داستان چه بود؟
در ماههای اخیر، افزایش غیرمنتظره موارد ابتلا به یک بیماری انگلی در چندین ایالت آمریکا توجه متخصصان سلامت عمومی را به خود جلب کرد. بیماریای که شاید نام آن برای بسیاری از افراد ناآشنا باشد، اما توانست هزاران نفر را درگیر کند: سیکلوسپوریازیس (Cyclosporiasis).
از ابتدای ماه مه ۲۰۲۶، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC) افزایش قابل توجه موارد ابتلا به این بیماری را گزارش کرد. تاکنون بیش از هزار مورد تأییدشده در افرادی که بدون سفر خارجی، در داخل آمریکا به این بیماری مبتلا شدهاند، شناسایی شده است.
بررسیها نشان داد که عامل این بیماری، یک انگل میکروسکوپی به نام Cyclospora است؛ انگلی که میتواند از طریق مصرف آب یا مواد غذایی آلوده وارد بدن انسان شود و باعث علائمی مانند اسهال آبکی طولانیمدت، کاهش اشتها، کاهش وزن و خستگی شود.
اما سؤال مهم اینجاست:
چگونه یک انگل کوچک که با چشم دیده نمیشود، توانسته چنین شیوعی ایجاد کند؟ آزمایشگاهها چگونه آن را شناسایی میکنند و چرا تشخیص آن همیشه آسان نیست؟
در این مقاله، داستان شیوع اخیر Cyclospora در آمریکا، علائم و راههای انتقال این انگل و همچنین نقش مهم آزمایشگاهها در تشخیص و کنترل این بیماری را بررسی میکنیم.
هشدار CDC درباره سیکلوسپوریازیس
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC) با انتشار یک هشدار سلامت، پزشکان، متخصصان سلامت عمومی و کارکنان آزمایشگاهی را از افزایش موارد سیکلوسپوریازیس اکتسابی در داخل آمریکا (Domestically Acquired Cyclosporiasis) در چندین ایالت این کشور مطلع کرده است.
از تاریخ ۱ مه ۲۰۲۶، CDC تعداد ۱۶۴۵ مورد تأییدشده سیکلوسپوریازیس اکتسابی در داخل آمریکا را دریافت کرده است. علاوه بر این، بیش از ۵۱۰۰ مورد دیگر نیز در دست بررسی قرار دارند که برای تأیید ابتلا به سیکلوسپوریازیس اکتسابی داخلی، به تحلیلهای بیشتر نیاز دارند.
این آمار بهطور قابل توجهی بیشتر از سال گذشته است؛ چراکه در همین بازه زمانی در سال قبل، تنها ۲۴۹ مورد ابتلا در سراسر آمریکا گزارش شده بود.
از میان ۱۶۴۵ بیمار مبتلا که اطلاعات وضعیت آنها در دسترس بوده است، ۱۴۱ نفر (معادل ۹ درصد) نیاز به بستری در بیمارستان پیدا کردهاند. با این حال، تاکنون هیچ مورد فوتی گزارش نشده است.
CDC، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) و ادارههای بهداشت ایالتی و محلی، با همکاری یکدیگر در حال بررسی شیوعهای چندایالتی عفونت Cyclospora هستند تا منبع یا منابع احتمالی این بیماری را شناسایی کنند.
از آنجا که سیکلوسپوریازیس در بسیاری از موارد کمتر از میزان واقعی تشخیص داده شده و کمتر گزارش میشود، احتمال دارد تعداد واقعی مبتلایان بیشتر از آماری باشد که تاکنون به CDC اعلام شده است.
این هشدار سلامت، اطلاعاتی درباره سیکلوسپوریازیس، آخرین دادههای پایش این بیماری در آمریکا، و توصیههایی برای پزشکان، کارکنان آزمایشگاهی و مراکز بهداشت عمومی ارائه میدهد. هدف از این توصیهها، کمک به شناسایی سریعتر بیماری، تشخیص دقیقتر و بهبود روند گزارشدهی موارد ابتلا است.
سیکلوسپوریازیس چیست؟
سیکلوسپوریازیس (Cyclosporiasis) یک بیماری گوارشی است که توسط یک انگل میکروسکوپی به نام Cyclospora ایجاد میشود. انسانها میتوانند با مصرف غذا یا آب آلوده به این انگل به این بیماری مبتلا شوند.
این بیماری معمولاً بهصورت مستقیم از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود. تعداد موارد ابتلا به سیکلوسپوریازیس معمولاً در ماههای بهار و تابستان افزایش پیدا میکند و CDC بازه زمانی ۱ مه تا ۳۱ آگوست را بهعنوان فصل سالانه شیوع سیکلوسپوریازیس در نظر میگیرد.
در گذشته، برخی از شیوعهای این بیماری با مصرف محصولات تازه کشاورزی آلوده مرتبط بودهاند.
علائم و زمان بروز بیماری
علائم سیکلوسپوریازیس معمولاً حدود یک هفته پس از قرار گرفتن در معرض انگل آغاز میشوند. با این حال، شروع علائم میتواند بین ۲ تا ۱۴ روز پس از مواجهه با عامل بیماریزا نیز اتفاق بیفتد.
شایعترین علامت این بیماری، اسهال آبکی است که ممکن است به دفعات تکرار شود. سایر علائم شایع عبارتاند از:
- کاهش اشتها
- کاهش وزن
- نفخ شکم
- تهوع
- خستگی
علائم کمتر شایع نیز شامل تب خفیف و استفراغ هستند.
در صورت عدم درمان، علائم بیماری ممکن است به شکل دورهای و عودکننده ادامه پیدا کنند؛ بهگونهای که بیماری میتواند از چند روز تا یک ماه یا حتی بیشتر طول بکشد.
روند بیماری و عوارض احتمالی
سیکلوسپوریازیس میتواند بیماری شدیدی ایجاد کند، اما معمولاً تهدیدکننده زندگی نیست. با این حال، عوارض احتمالی آن میتواند شامل موارد زیر باشد:
- سوءجذب مواد غذایی (Malabsorption)
- التهاب کیسه صفرا (Cholecystitis)
- آرتریت واکنشی (Reactive Arthritis)
چالشهای تشخیص آزمایشگاهی Cyclospora
شناسایی Cyclospora در نمونه مدفوع در آزمایشگاه میتواند حتی در بیماران دارای علائم نیز دشوار باشد. همچنین آزمایشهای معمول بررسی تخم انگل و انگلشناسی (Ova and Parasite Examination) ممکن است نتوانند این انگل را بهطور قابل اعتماد شناسایی کنند.
بنابراین، پزشکان باید در صورت وجود شک بالینی به سیکلوسپوریازیس، بهطور اختصاصی درخواست آزمایش تشخیصی Cyclospora را ثبت کنند.
وضعیت موارد ابتلا در آمریکا
از تاریخ ۱ مه تاکنون، تعداد ۱۶۴۵ مورد تأییدشده آزمایشگاهی سیکلوسپوریازیس در افرادی که در داخل آمریکا به این بیماری مبتلا شدهاند، به CDC گزارش شده است.
این موارد از ۳۴ ایالت آمریکا گزارش شدهاند.
افراد مبتلا پس از مصرف غذا در داخل آمریکا دچار بیماری شده بودند و در ۱۴ روز پیش از شروع بیماری، هیچ سابقه سفری گزارش نکرده بودند.
سن افراد مبتلا بین ۲ تا ۹۵ سال متغیر بوده است. میانگین سنی بیماران ۴۴ سال بوده و ۵۶ درصد از مبتلایان را زنان تشکیل میدادند.
از میان ۱۶۴۵ بیمار که اطلاعات مربوط به وضعیت آنها در دسترس بوده است، ۱۴۱ نفر (۹ درصد) در بیمارستان بستری شدهاند.
تاکنون هیچ مورد مرگومیری گزارش نشده است.
این میزان ابتلا، بهطور قابل توجهی بیشتر از ۲۴۹ موردی است که در بازه زمانی ۱ مه تا ۱۶ جولای ۲۰۲۵ در سراسر آمریکا گزارش شده بود.
بررسی منبع شیوع بیماری
CDC در همکاری نزدیک با سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) و مقامات بهداشتی ایالتها، در حال بررسی چندین خوشه ابتلا به سیکلوسپوریازیس است.
CDC همچنین اطلاعیهای درباره بررسی یک شیوع منتشر کرده است که شامل بیش از ۴۰۰ مورد ابتلا در حداقل چهار ایالت آمریکا میشود. به نظر میرسد این موارد از نظر اپیدمیولوژیک با یکدیگر ارتباط دارند؛ موضوعی که احتمال وجود یک منبع مشترک برای انتقال این عفونتها را مطرح میکند.
برای بهبود شناسایی و مدیریت موارد ابتلا به سیکلوسپوریازیس، CDC توصیههای به پزشکان ارائه کرده است که در ادامه بررسی خواهیم کرد.
توجه به سیکلوسپوریازیس در بیماران دارای اسهال طولانیمدت
- در بیمارانی که با اسهال آبکی طولانیمدت یا عودکننده مراجعه میکنند، باید احتمال ابتلا به سیکلوسپوریازیس در نظر گرفته شود.
- این موضوع بهویژه در فصل شیوع سالانه سیکلوسپوریازیس (ماههای مه تا آگوست) اهمیت بیشتری دارد.
- حتی در بیمارانی که هیچ سابقه سفر بینالمللی ندارند نیز باید این بیماری مورد توجه قرار گیرد.
بررسی سابقه غذایی و سفر بیمار
- در بیماران مشکوک یا مبتلا به سیکلوسپوریازیس، پزشکان باید درباره سابقه اخیر مصرف مواد غذایی و سفرهای اخیر سؤال کنند.
- این اطلاعات میتواند به بررسیهای محلی برای شناسایی منبع آلودگی و کنترل شیوع بیماری کمک کند.
درخواست اختصاصی آزمایش Cyclospora
- در صورت شک به بیماری، باید بهطور مشخص درخواست آزمایش آزمایشگاهی Cyclospora روی نمونه مدفوع داده شود.
- آزمایشهای معمول بررسی تخم انگل و انگلشناسی (Ova and Parasite Examination – O&P) ممکن است نتوانند انگل را بهطور قابل اعتماد شناسایی کنند.
- در صورت دسترسی، استفاده از روشهای تشخیصی مولکولی مبتنی بر PCR توصیه میشود، زیرا این روشها میتوانند میزان شناسایی انگل را افزایش دهند.
درمان بیماران مبتلا به سیکلوسپوریازیس
- موارد تأییدشده سیکلوسپوریازیس باید با داروی تریمتوپریم-سولفامتوکسازول (Trimethoprim-Sulfamethoxazole یا TMP-SMX) به مدت ۷ تا ۱۰ روز درمان شوند. این توصیه برای بزرگسالان دارای سیستم ایمنی سالم و کودکان بالای ۲ ماه در نظر گرفته شده است.
- برای بیمارانی که دچار ضعف یا اختلال سیستم ایمنی هستند، ممکن است دوره درمان طولانیتری نیاز باشد.
- پزشکان باید برای مقدار مصرف مناسب دارو، به راهنمای بالینی بهروز CDC مراجعه کنند.
تأکید بر تأمین آب بدن بیمار
- به بیماران توصیه شود که مایعات کافی مصرف کنند و بدن خود را هیدراته نگه دارند.
- این موضوع بهویژه در بیمارانی که دچار اسهال شدید یا مکرر هستند، اهمیت بیشتری دارد.
دریافت حمایت تخصصی در صورت نیاز
- در صورت نیاز به راهنمایی بیشتر، پزشکان میتوانند پس از ساعات کاری با خط ارتباطی بالینی شورای اپیدمیولوژیستهای ایالتی و منطقهای (Council for State and Territorial Epidemiologists – CSTE) تماس بگیرند تا از پشتیبانی متخصصان کشیک بهرهمند شوند.
توصیهها برای ضدعفونی Cyclospora در محیطهای مراقبتهای بهداشتی
با توجه به چرخه زندگی معمول Cyclospora، انتقال این انگل از فردی به فرد دیگر، حتی در محیطهای مراقبتهای بهداشتی، احتمال کمی دارد.
اگر بیمار مبتلا توانایی کنترل دفع مدفوع خود را داشته باشد، میزان آلودگی محیطی احتمالاً بسیار محدود خواهد بود.
Cyclospora به احتمال زیاد با ضدعفونیکنندههای شیمیایی معمول از بین نمیرود یا غیرفعال نمیشود. تاکنون هیچ محصول ضدعفونیکنندهای که توسط آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا (EPA) ثبت شده باشد، بهطور قطعی اثربخشی خود را در برابر Cyclospora نشان نداده است.
با این حال، در شرایطی که بیمار:
- توانایی کنترل دفع مدفوع خود را ندارد.
- یا از پوشک استفاده میکند.
احتمال آلودگی سطوح محیطی در مراکز درمانی ممکن است افزایش یابد.
در این شرایط، مراکز درمانی باید ابتدا سطوح را با استفاده از شویندهها (Detergent) تمیز کنند تا آلودگیهای قابل مشاهده از بین بروند. پس از آن، لازم است سطوح بهطور کامل و دقیق پاکسازی شوند.
در مرحله بعد، باید از یک ضدعفونیکننده بیمارستانی ثبتشده توسط EPA استفاده شود.
بلافاصله پس از پایان عملیات نظافت، کارکنان مراقبتهای بهداشتی (HCP) باید:
- دستکشهای مورد استفاده در فرآیند تمیزکاری را خارج کنند.
- دستهای خود را بهطور کامل تمیز کنند.
اقدامات احتیاطی برای کارکنان مراقبتهای بهداشتی
کارکنان مراقبتهای بهداشتی باید همیشه اقدامات احتیاطی استاندارد (Standard Precautions) را رعایت کنند.
این اقدامات شامل موارد زیر است:
- استفاده از دستکش در شرایطی که احتمال تماس مستقیم با مدفوع وجود دارد.
- استفاده از گان، ماسک و محافظ چشم یا شیلد صورت، در شرایطی که احتمال پاشش مایعات آلوده وجود دارد.
- رعایت بهداشت دستها قبل و بعد از هر تماس با بیمار.
اگر دستها بهطور قابل مشاهده آلوده باشند، کارکنان مراقبتهای بهداشتی باید:
- دستها را با آب و صابون بشویند.
- هنگام شستوشو، دستها را به مدت ۱۵ تا ۲۰ ثانیه بهطور کامل بسابند.
اگر آلودگی قابل مشاهدهای روی دستها وجود نداشته باشد، میتوان از ضدعفونیکنندههای الکلی دست استفاده کرد.
برای بیمارانی که به دلیل بیماریهای گوارشی دچار بیاختیاری مدفوع هستند یا از پوشک استفاده میکنند، کارکنان مراقبتهای بهداشتی باید هنگام ارائه مراقبت مستقیم در مراکز درمانی، اقدامات احتیاطی تماسی (Contact Precautions) را رعایت کنند.
توصیهها برای کارکنان آزمایشگاهی
اطمینان حاصل کنید که پروتکلهای آزمایش نمونه مدفوع، شامل روشهای تشخیصی اختصاصی برای شناسایی Cyclospora باشند؛ مانند:
- رنگآمیزی اسیدفست اصلاحشده (Modified Acid-Fast Staining)
- روشهای تشخیصی مبتنی بر PCR
و تنها به آزمایشهای معمول بررسی تخم انگل و انگلشناسی (Ova and Parasite Examination – O&P) اکتفا نشود.
نتایج مثبت و تأییدشده Cyclospora باید در اسرع وقت به پزشک درخواستکننده آزمایش اعلام شود. همچنین مطابق با الزامات گزارشدهی منطقهای، به اداره بهداشت ایالتی، قبیلهای، محلی یا منطقهای مربوطه گزارش شود.
توصیهها برای مراکز بهداشت عمومی
مراکز بهداشت عمومی باید با پزشکان و آزمایشگاههای محلی درباره افزایش موارد ابتلا و اهمیت انجام آزمایشهای تشخیصی اختصاصی Cyclospora ارتباط برقرار کنند.
همچنین لازم است:
- موارد تأییدشده سیکلوسپوریازیس در اسرع وقت به CDC گزارش شوند تا به پایش ملی بیماری کمک شود.
- سیکلوسپوریازیس در ۴۷ ایالت آمریکا، منطقه کلمبیا و شهر نیویورک یک بیماری قابل گزارش در سطح ملی محسوب میشود.
- برای شناسایی منابع احتمالی مشترک آلودگی لازم است با بیماران مبتلا که بیماری آنها تأیید شده است، درباره مصرف اخیر مواد غذایی و سابقه سفر مصاحبه شود.
همچنین مراکز بهداشت باید در بررسی خوشههای چندایالتی ابتلا و ردیابی مسیر آلودگی (Traceback Investigation) در صورت درخواست، با CDC و FDA همکاری و هماهنگی داشته باشند.
توصیهها برای عموم مردم
در صورت داشتن اسهال طولانیمدت یا اسهال آبکی، بهویژه زمانی که علائم بیش از چند روز ادامه پیدا کند، به پزشک مراجعه کنید.
برای کاهش خطر ابتلا:
- محصولات تازه کشاورزی را پیش از مصرف، بهطور کامل زیر آب جاری تمیز بشویید.
- اصول ایمن نگهداری و آمادهسازی مواد غذایی را رعایت کنید.
توجه داشته باشید که ضدعفونی یا پاکسازی شیمیایی محصولات غذایی ممکن است نتواند Cyclospora را بهطور کامل از بین ببرد. حتی محصولاتی که روی بستهبندی آنها عبارت «شستهشده» (Pre-washed) درج شده است نیز باید قبل از مصرف بهخوبی شسته شوند.
سخن پایانی
شیوع اخیر سیکلوسپوریازیس (Cyclosporiasis) در چندین ایالت آمریکا، بار دیگر نشان داد که بیماریهای ناشی از آلودگی غذا و آب همچنان یکی از چالشهای مهم حوزه سلامت عمومی هستند.
تشخیص این بیماری به دلیل شباهت علائم با بسیاری از بیماریهای گوارشی و دشواری شناسایی Cyclospora در آزمایشهای معمول، نیازمند دقت و استفاده از روشهای تشخیصی تخصصی است. در این میان، آزمایشگاهها با بهرهگیری از روشهایی مانندPCR و بررسیهای میکروسکوپی اختصاصی نقش مهمی در شناسایی سریع عوامل بیماریزا و کنترل شیوع بیماریها دارند.
اگر به دنبال آشنایی بیشتر با بیماریهای عفونی، روشهای تشخیص آزمایشگاهی، فناوریهای جدید در علوم آزمایشگاهی و نقش تجهیزات آزمایشگاهی در حفظ سلامت جامعه هستید، پیشنهاد میکنیم سایر مقالات تخصصی ما را نیز مطالعه کنید. در مقالات بعدی، به بررسی جدیدترین یافتهها و موضوعات مهم حوزه آزمایشگاه و سلامت خواهیم پرداخت.
